Dünya'yı Gözetlemek İçin Yapıldı, Evrenin Kayıp %95'ini Arayacak
Ocak 2011'de bir astronomi konferansında, bir astrofizikçinin kulağına tuhaf bir söylenti fısıldandı. İstihbaratın elinde hiç uçmamış, Hubble ayarında teleskoplar varmış. Bir yıl sonra bunun dedikodu olmadığı ortaya çıktı. ABD Ulusal Keşif Ofisi, Dünya'yı gözetlemek için üretilmiş iki dev aynayı NASA'ya bedelsiz devretti. İşte önümüzdeki günlerde o aynalardan biri, Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu adıyla Falcon Heavy roketiyle uzaya çıkıyor. Bu yeni teleskop Hubble ile aynı keskinlikte ama tek karede yüz kat geniş görecek ve evrenin bilmediğimiz yüzde 95'ini arayacak. --- BÖLÜMLER: 00:00 Bir konferansta fısıldanan söylenti 00:38 İstihbaratın elindeki iki teleskop 01:00 13 milyar dolarlık gizli program 01:55 Hubble'a eliyle dokunan adam 03:00 Falcon Heavy ve 39A rampasından fırlatma 04:19 Dünya'dan 1,5 milyon kilometre ötesi 04:59 Veri ilk günden herkese açık 06:02 Hubble'dan 100 kat geniş bir göz 06:18 Atbaşı Bulutsusu ve ikonik kareler 07:56 Webb varken Roman neden gerekli? 09:32 Evrenin bilmediğimiz yüzde 95'i 10:39 Karanlık enerjinin izini sürmek 11:21 Görünmez kütlenin ışığı büktüğü yer 12:20 Gezegen avı ve başıboş dünyalar 14:19 Nancy Grace Roman kim? 16:14 Beş kez iptalin eşiğinden dönen proje 17:11 O ayna şimdi yukarı bakıyor! --- KAYNAKLAR: Karanlık madde ve karanlık enerjiyi anlattığım videom: https://www.youtube.com/watch?v=3KOwARL9Sa4 NASA'nın casus uydusunu teleskoba çevirme hikayesi (Scientific American) https://www.scientificamerican.com/article/how-nasa-turned-a-spy-satellite-into-the-nancy-grace-roman-space-telescope/ Ulusal Keşif Ofisi'nin 2012'deki teleskop bağışı https://en.wikipedia.org/wiki/2012_National_Reconnaissance_Office_space_telescope_donation_to_NASA Future Imagery Architecture: iptal edilen gözetleme programı https://en.wikipedia.org/wiki/Future_Imagery_Architecture Programın 13 milyar dolarlık bütçe aşımı (The New York Times, 2007) https://www.nytimes.com/2007/11/11/washington/11satellite.html Casus uydu aynalarının NASA'ya devri (Space.com) https://www.space.com/16145-nasa-spy-space-telescopes-budget.html Hubble'ı üç kez tamir eden astronot John M. Grunsfeld https://en.wikipedia.org/wiki/John_M._Grunsfeld Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu https://en.wikipedia.org/wiki/Nancy_Grace_Roman_Space_Telescope Fırlatma geri sayımı (NASA) https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/roman-launch-countdown/ Falcon Heavy https://www.spacex.com/vehicles/falcon-heavy/ Kennedy Uzay Merkezi 39A rampası https://en.wikipedia.org/wiki/Kennedy_Space_Center_Launch_Complex_39A Roman'ın yörüngesi ve L2 noktası (NASA SVS) https://svs.gsfc.nasa.gov/20245/ Hubble ve Roman görüş alanı karşılaştırması (NASA SVS) https://svs.gsfc.nasa.gov/12308/ Roman'ın 300,8 megapiksellik geniş alan kamerası https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/wide-field-instrument/ Bir milyar galaksinin haritalanması (JPL) https://www.jpl.nasa.gov/news/nasa-completes-nancy-grace-roman-space-telescope-construction/ Atbaşı Bulutsusu https://en.wikipedia.org/wiki/Horsehead_Nebula Hubble görüntü arşivi (ESA/Hubble) https://esahubble.org/images/ Karanlık madde (NASA) https://science.nasa.gov/universe/dark-matter/ Karanlık enerji nedir? (NASA) https://science.nasa.gov/astrophysics/focus-areas/what-is-dark-energy/ Baryon akustik salınımları https://en.wikipedia.org/wiki/Baryon_acoustic_oscillations Tip Ia süpernovaları https://en.wikipedia.org/wiki/Type_Ia_supernova Zayıf kütleçekimsel mercekleme https://en.wikipedia.org/wiki/Weak_gravitational_lensing Roman'ın zayıf mercekleme araştırması (NASA) https://science.nasa.gov/mission/roman-space-telescope/weak-lensing/ Kütleçekimsel mikro mercekleme https://en.wikipedia.org/wiki/Gravitational_microlensing Roman'ın bulabileceği başıboş gezegenler (CNN) https://www.cnn.com/2023/07/27/world/nasa-roman-telescope-rogue-planets-scn/index.html Roman Coronagraph cihazı (JPL) https://www.jpl.nasa.gov/missions/the-roman-coronagraph-instrument/ Habitable Worlds Observatory https://science.nasa.gov/astrophysics/programs/habitable-worlds-observatory/ Nancy Grace Roman: Hubble'ın annesi (NASA) https://science.nasa.gov/missions/hubble/nancy-grace-roman-the-mother-of-hubble/ Hubble'ın annesi (ESA/Hubble) https://esahubble.org/about/history/the-mother-of-hubble/ Teleskobun adının verilişi (NASA) https://www.nasa.gov/news-release/nasa-telescope-named-for-mother-of-hubble-nancy-grace-roman/ Projenin bütçe mücadelesi (The Planetary Society) https://www.planetary.org/space-missions/roman-space-telescope Fırlatmayı canlı izlemek için NASA+ https://plus.nasa.gov/ --- MÜZİK ve SES EFEKTLERİ: https://share.epidemicsound.com/h04xit --- TAM METİN VE TÜM KAYNAKLAR: https://barisozcan.com
Barış Özcan · Öğren